قهوه و کبد؛ از کبد چرب تا پیشگیری از سرطان

مقدمه

کبد بزرگ‌ترین اندام متابولیک بدن است که وظیفه پردازش سموم، متابولیسم داروها و ذخیره مواد مغذی را بر عهده دارد. هر روزه با رژیم غذایی، الکل، داروها و عوامل محیطی تحت فشار قرار می‌گیرد. در این میان، قهوه به عنوان نوشیدنی‌ای جهانی، نقشی شگفت‌انگیز در محافظت از کبد نشان داده است.

تحقیقات علمی طی دو دهه اخیر بارها تأیید کرده‌اند که مصرف منظم قهوه می‌تواند خطر بیماری‌های کبدی، از کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) تا سرطان کبد (HCC) را کاهش دهد.

قهوه و کبد چرب غیرالکلی (NAFLD)

شواهد علمی

• مطالعه Hepatology (2017): مصرف ≥۳ فنجان قهوه در روز با کاهش ۳۰٪ خطر پیشرفت کبد چرب همراه بود.
• پلی‌فنول‌های قهوه مقاومت به انسولین را کاهش می‌دهند و التهاب کبدی را مهار می‌کنند.

قهوه و فیبروز/سیروز کبدی

مکانیسم‌ها

• کافئین فعالیت سلول‌های ستاره‌ای کبدی را مهار می‌کند (این سلول‌ها مسئول فیبروز هستند).
• آنتی‌اکسیدان‌ها استرس اکسیداتیو را کاهش می‌دهند.

شواهد علمی

• مطالعه Journal of Hepatology (2018): افرادی که ۲ فنجان یا بیشتر قهوه در روز مصرف می‌کردند، ۴۴٪ کمتر به سیروز مبتلا شدند.

قهوه و هپاتیت

هپاتیت C

• قهوه می‌تواند سطح آنزیم‌های ALT و AST را در بیماران مبتلا به هپاتیت C کاهش دهد.

هپاتیت B

• داده‌ها محدودترند، اما برخی مطالعات اثر محافظتی مشابهی گزارش کرده‌اند.

قهوه و سرطان کبد (HCC)

شواهد علمی

• متاآنالیز BMJ (2017): مصرف هر فنجان اضافی قهوه در روز خطر سرطان کبد را ۲۰٪ کاهش داد.
• قهوه‌های کافئین‌دار و دیکاف هر دو اثر محافظتی داشتند.

قهوه و پیوند کبد

بیماران پیوندی

• بیماران دریافت‌کننده پیوند کبد که قهوه مصرف می‌کنند، بقای بالاتری دارند.

اثرات قهوه بر بیماری‌های کبدی

پرسش‌های متداول (FAQ)

آیا قهوه برای بیماران کبد چرب مفید است؟
بله، مصرف منظم قهوه پیشرفت کبد چرب را کند می‌کند.

آیا قهوه می‌تواند از سرطان کبد جلوگیری کند؟
شواهد قوی علمی نشان می‌دهند که بله.

آیا قهوه برای بیماران هپاتیت خطرناک است؟
خیر، در بسیاری موارد حتی آنزیم‌های کبدی را کاهش می‌دهد.

بهترین میزان مصرف قهوه برای سلامت کبد چقدر است؟
۲–۳ فنجان در روز بیشترین اثر محافظتی را نشان داده است.

جمع‌بندی

قهوه نه تنها مضر نیست، بلکه یکی از نوشیدنی‌های محافظ کبد است.

• خطر بیماری‌های کبدی را کاهش می‌دهد.
• التهاب و فیبروز کبدی را مهار می‌کند.
• حتی احتمال سرطان کبد را پایین می‌آورد.

منابع

1. Hepatology. Coffee and NAFLD progression. 2017
2. Journal of Hepatology. Coffee and fibrosis risk. 2018
3. Clinical Gastroenterology. Coffee and hepatitis C. 2016
4. BMJ. Coffee consumption and HCC risk. 2017
5. Liver Transplantation. Coffee and post-transplant survival. 2019
6. WHO. Coffee and liver health. 2020