قهوه و سلامت قلب؛ فواید و مخاطرات

مقدمه

قهوه یکی از پرمصرف‌ترین نوشیدنی‌های جهان است و میلیون‌ها نفر روزشان را با یک فنجان قهوه آغاز می‌کنند. اما قلب، به عنوان موتور حیاتی بدن، چگونه به این نوشیدنی پاسخ می‌دهد؟ آیا قهوه خطر سکته و بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهد یا برعکس، یک نوشیدنی محافظتی برای قلب است؟

شواهد علمی در این زمینه پیچیده‌اند:

• مصرف متوسط قهوه با کاهش خطر بیماری‌های قلبی همراه است.
• اما مصرف زیاد می‌تواند فشار خون را بالا برده و ضربان قلب را نامنظم کند.

در این مقاله، تأثیر قهوه بر فشار خون، کلسترول، آریتمی، حمله قلبی و سکته را با جزئیات بررسی می‌کنیم.

قهوه و فشار خون

اثرات کوتاه‌مدت

کافئین می‌تواند فشار خون سیستولیک را ۵–۱۰ میلی‌متر جیوه افزایش دهد.

این افزایش معمولاً در افرادی که به طور منظم قهوه نمی‌نوشند، شدیدتر است.

اثرات بلندمدت

• مطالعه Hypertension Journal (2019) نشان داد که مصرف ۳–۴ فنجان قهوه در روز در افراد سالم باعث افزایش پایدار فشار خون نشد.
• افراد حساس (مثلاً مبتلایان به فشار خون بالا) باید احتیاط کنند.

قهوه و کلسترول

قهوه فیلترشده vs قهوه بدون فیلتر

• قهوه بدون فیلتر (French Press, Turkish Coffee) حاوی ترکیبات دیترپن‌ها (Cafestol, Kahweol) است که کلسترول LDL را بالا می‌برند.
• قهوه فیلترشده این ترکیبات را حذف می‌کند.

قهوه و آریتمی (ضربان نامنظم قلب)

یافته‌های علمی

• برخلاف باور عمومی، مطالعات بزرگ (مثل New England Journal of Medicine, 2021) نشان داده‌اند که مصرف متوسط قهوه خطر آریتمی را افزایش نمی‌دهد.
• در برخی افراد حساس، دوزهای بالا می‌تواند تپش قلب یا فیبریلاسیون دهلیزی ایجاد کند.

قهوه و سکته/حمله قلبی

سکته مغزی

• متاآنالیز Stroke Journal (2018): مصرف ۳–۴ فنجان قهوه در روز خطر سکته را ۱۵٪ کاهش داد.

بیماری عروق کرونری

• مصرف متوسط قهوه با کاهش خطر بیماری عروق کرونری همراه است.
• اما مصرف بیش از ۶ فنجان در روز می‌تواند اثر معکوس داشته باشد.

آنتی‌اکسیدان‌های قهوه و قلب

• قهوه منبع مهم آنتی‌اکسیدان‌هاست (پلی‌فنول‌ها، اسید کلروژنیک).
• این ترکیبات می‌توانند التهاب و استرس اکسیداتیو را کاهش دهند؛ دو عامل کلیدی در پیشرفت آترواسکلروز.

اثرات مثبت و منفی قهوه بر قلب

پرسش‌های متداول (FAQ)

آیا قهوه برای بیماران قلبی خطرناک است؟
در مصرف متوسط خیر، اما بیماران باید زیر نظر پزشک باشند.

آیا قهوه فشار خون را بالا می‌برد؟
به طور موقت بله، اما اثر بلندمدت در بیشتر افراد دیده نمی‌شود.

کدام نوع قهوه برای قلب بهتر است؟
قهوه فیلترشده، چون ترکیبات مضر کلسترول‌زا در آن کمتر است.

آیا قهوه می‌تواند از سکته جلوگیری کند؟
بله، مصرف ۲–۴ فنجان در روز با کاهش ریسک سکته همراه است.

جمع‌بندی

قهوه و قلب رابطه‌ای پیچیده دارند. در حالی که مصرف بیش از حد می‌تواند فشار خون و خطر مشکلات قلبی را افزایش دهد، مصرف متعادل (۲–۴ فنجان در روز) اثرات محافظتی مهمی دارد.

منابع

1. WHO. Coffee and Cardiovascular Health. 2020
2. NEJM. Coffee, arrhythmia and heart disease. 2021
3. Hypertension Journal. Coffee and blood pressure. 2019
4. Stroke Journal. Coffee consumption and risk of stroke. 2018
5. EFSA. Caffeine and cholesterol. 2015