قهوه و دیابت؛ تعادل میان ریسک و محافظت

مقدمه

دیابت یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن در جهان است و تعداد مبتلایان به سرعت در حال افزایش است. در چنین شرایطی، هر تغییری در سبک زندگی می‌تواند تأثیر مهمی بر پیشگیری یا کنترل بیماری داشته باشد. قهوه، نوشیدنی محبوب میلیاردها نفر، سال‌هاست که موضوع تحقیقات متعددی درباره ارتباط آن با قند خون و دیابت بوده است.

پرسش اصلی اینجاست: آیا قهوه برای دیابت مفید است یا مضر؟
پاسخ کوتاه: «هر دو، بسته به شرایط.»

• مصرف منظم قهوه با کاهش خطر دیابت نوع ۲ همراه است.
• اما اثر فوری قهوه و کافئین می‌تواند موقتاً مقاومت به انسولین را افزایش دهد.

قهوه و ریسک ابتلا به دیابت نوع ۲

شواهد اپیدمیولوژیک

• متاآنالیز BMJ (2014): هر فنجان قهوه اضافی در روز با کاهش ۷٪ خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ همراه بود.
• مطالعه Harvard School of Public Health (2018): افرادی که ۳–۴ فنجان قهوه در روز می‌نوشند، ۲۵٪ کمتر در معرض دیابت بودند.

اثرات بلندمدت

• ترکیبات غیرکافئینی قهوه (پلی‌فنول‌ها و اسید کلروژنیک) حساسیت به انسولین را بهبود می‌دهند.
• بنابراین، مصرف طولانی‌مدت اثر محافظتی دارد.

قهوه بدون کافئین و دیابت

• جالب است بدانیم قهوه بدون کافئین (دیکاف) هم اثر محافظتی مشابهی دارد.
• این موضوع نشان می‌دهد که پلی‌فنول‌ها و سایر ترکیبات قهوه، نه صرفاً کافئین، عامل اصلی کاهش ریسک دیابت هستند.

قهوه و انسولین

مکانیسم‌ها

• ↑ اسید کلروژنیک → کاهش جذب گلوکز در روده
• ↑ آدیپونکتین → افزایش حساسیت به انسولین
• ↓ التهاب سیستمیک → بهبود عملکرد پانکراس

قهوه و بیماران دیابتی

مزایا

• بهبود عملکرد متابولیک در بلندمدت
• کاهش ریسک عوارض قلبی عروقی

مخاطرات

• در برخی بیماران، قهوه باعث افزایش قند خون ناشتا می‌شود.
• افراد باید واکنش بدن خود را با آزمایش منظم قند خون بررسی کنند.

اثرات قهوه بر دیابت

پرسش‌های متداول (FAQ)

آیا قهوه می‌تواند از دیابت جلوگیری کند؟
بله، مصرف ۲–۴ فنجان قهوه در روز با کاهش ریسک دیابت نوع ۲ همراه است.

کافئین برای دیابتی‌ها مضر است؟
در کوتاه‌مدت ممکن است قند خون را بالا ببرد، اما اثر بلندمدت آن محافظتی است.

قهوه دیکاف هم مفید است؟
بله، اثر محافظتی مشابه دارد.

بهترین میزان مصرف قهوه برای بیماران دیابتی چقدر است؟
۲–۳ فنجان در روز، به شرطی که بدن فرد واکنش منفی نشان ندهد.

جمع‌بندی

قهوه و دیابت رابطه‌ای پیچیده دارند.

• در کوتاه‌مدت ممکن است قند خون را بالا ببرد.
• در بلندمدت، به دلیل ترکیبات مفیدش، خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را کاهش می‌دهد و حساسیت به انسولین را بهبود می‌بخشد.

نتیجه: قهوه در مصرف متعادل، یک نوشیدنی محافظتی برای دیابت نوع ۲ است.

منابع

1. BMJ. Coffee consumption and type 2 diabetes risk. 2014
2. Harvard School of Public Health. Coffee and diabetes prevention. 2018
3. WHO. Coffee and metabolic health. 2020
4. EFSA. Caffeine and glucose metabolism. 2015
5. Journal of Nutrition. Decaf coffee and diabetes risk. 2017